Chłodzenie komputera: znaczenie utrzymywania niskiej temperatury komputera

Jeśli chcesz uzyskać najlepszą wydajność komputera, musisz dowiedzieć się więcej na temat jego chłodzenia1.2 3

Chłodzenie to istotny czynnik, który trzeba brać pod uwagę podczas budowania komputera.

Jest to powszechna wiedza wśród wielu osób składających komputery, warto jednak zastanowić się dokładniej, dlaczego chłodzenie jest tak istotne, i korzystać z tej wiedzy przy składaniu nowych komputerów.

Podstawy są proste: obciążenie sprzętu przez wymagające aplikacje (np. gry) skutkuje generowaniem ciepła. Przegrzewanie się podzespołów może powodować problemy z wydajnością. Idealna konfiguracja utrzymuje temperaturę wszystkich podzespołów na odpowiednim poziomie i pozwala uzyskać najlepszą wydajność komputera.

Wpływ ciepła na wydajność

Ciepło jest nieuniknionym produktem ubocznym działania sprzętu komputerowego, ale jego nadmiar może powodować spowolnienie całego systemu.

Jeżeli np. temperatura procesora będzie zbyt wysoka, zostanie aktywowany mechanizm zmniejszający wydajność, aby nie dopuścić do jego uszkodzenia. Jak mówi Mark Gallina, specjalista ds. architektury technicznej i mechanicznej w firmie Intel: „Procesory Intel® mają bardzo solidne układy zarządzania termicznego, które szybko dostosowują częstotliwości pracy w celu zmniejszenia mocy, gdy chłodzenie systemu jest niewystarczające”.

Ten mechanizm bezpieczeństwa, czasami określany jako dynamiczne skalowanie częstotliwości, jest bardzo użyteczny, gdyż chroni procesor przed ewentualnymi uszkodzeniami. Jednakże ta ochrona jest realizowana kosztem wydajności. Lepszym rozwiązaniem jest utrzymywanie na tyle niskiej temperatury procesora, żeby w ogóle nie dochodziło do aktywowania tego mechanizmu.

Wiele laptopów wyposażonych w najnowsze procesory Intel® Core™ korzysta z funkcji pod nazwą Dynamic Tuning. Proces ten wykorzystuje sztuczną inteligencję do przewidywania obciążeń i może odpowiednio zwiększyć lub zmniejszyć wydajność procesora w miarę potrzeby, aby dostosować ją do tych obciążeń. Wszystko odbywa się automatycznie bez konieczności ręcznej regulacji przez użytkownika.

Użytkownicy mogą w pewnym stopniu wpłynąć na wydajność procesora poprzez zwiększenie (podkręcanie)4 lub zmniejszenie prędkości jego zegara. Zmieniając napięcie zasilania procesora, czy to za pośrednictwem systemu BIOS czy też oprogramowania do podkręcania, można zwiększyć lub zmniejszyć szybkość jego działania, a tym samym ilość generowanego ciepła. Podkręcanie zwykle ma na celu zwiększenie wydajności, ale jeżeli priorytetem jest niższy pobór mocy lub niższe temperatury, zmniejszanie prędkości zegara procesora również może być dobrym rozwiązaniem.

Chłodzenie procesorów

Istnieje wiele sposobów utrzymywania niskiej temperatury procesora, od chłodzenia olejem mineralnym po chłodzenie pasywne, ale zdecydowanie najbardziej popularnymi rozwiązaniami są układy chłodzenia powietrzem lub cieczą. Układy te mają wiele funkcji i opcji dla niemal każdego zastosowania, od komputerów stacjonarnych po systemy przenośne. W laptopach zwykle stosuje się wyrafinowane układy chłodzenia powietrzem zaprojektowane specjalnie dla mniejszych obudów i zazwyczaj nie przewiduje się ich modernizacji ani wymiany.

Prawidłowo nałożona pasta termiczna jest również kluczowym elementem wszelkich rozwiązań chłodzenia, ponieważ służy ona jako pomost między procesorem a płytką chłodzącą układu chłodzenia procesora.

Aby zapewnić działanie procesora w idealnym zakresie temperatur, odwiedź tę stronę, wyszukaj konkretny procesor, przejdź do sekcji Dane techniczne pakietu i sprawdź wartość parametru „Tjunction”. Jeśli temperatura procesora jest bliska tej wartości (co można ustalić za pomocą oprogramowania do monitorowania temperatury, np. Intel® Extreme Tuning Utility (Intel® XTU)), czas rozpocząć diagnostykę potencjalnych problemów. Na początek sprawdź, czy pasta termiczna jest prawidłowo nałożona, układ chłodzący procesora jest prawidłowo zamontowany, a przepływ powietrza w systemie jest odpowiedni.

Jeśli chcesz znaleźć idealną temperaturę dla danego procesora, ale nie wiesz, jaki masz procesor, możesz się tego dowiedzieć na kilka sposobów. Pierwszy polega na otwarciu okna Informacje o systemie w systemie Windows* 10 (KLAWISZ WINDOWS+i). Przejdź do sekcji „System”, a następnie wybierz kartę „Informacje” po lewej stronie. Informacje o procesorze znajdują się w sekcji „Specyfikacja urządzenia”. Aby uzyskać bardziej szczegółowe informacje, takie jak aktualne wskaźniki wydajności, otwórz Menedżera zadań (CTRL+SHIFT+ESC). Wybierz zakładkę „Wydajność”, a następnie zakładkę „CPU”.

Jednak nie tylko procesor wymaga zarządzania temperaturą. GPU (procesor graficzny) to kolejny krytyczny podzespół komputera do gier i również musi być odpowiednio chłodzony. Rozwiązania w zakresie chłodzenia GPU są wstępnie zainstalowane i zwykle obejmują wentylatory zamontowane w osłonie otaczającej procesor graficzny. Istnieją również rozwiązania posprzedażne, takie jak bloki chłodzenia cieczą i niestandardowe układy chłodzenia powietrzem dla zaawansowanych, którzy nie mają nic przeciwko rozmontowaniu karty graficznej, aby zastosować bardziej niestandardowe opcje chłodzenia.

Temperatury procesora graficznego i procesora muszą stanowić priorytet, ponieważ są to główne centra przetwarzania danych w komputerze do gier. Jednak nie są to jedyne podzespoły, na jakie trzeba zwrócić uwagę.

Inny sprzęt

Każdy podzespół wykorzystujący energię elektryczną (czyli niemal wszystkie elementy w komputerze) generuje ciepło podczas działania. Większość jest wyposażona w jakiegoś rodzaju zintegrowany system chłodzenia. Kości pamięci RAM mają zwykle metalowe radiatory, które służą do rozpraszania ciepła, a zasilacze zazwyczaj są wyposażone w wentylator pełniący tę samą funkcję. Nawet płyty główne mają radiatory dla podzespołów, które rozgrzewają się do wysokich temperatur, a nowoczesne opcje czasami obejmują osłony termiczne dla dysku M.2, aby nie dopuścić do ewentualnego spowolnienia wskutek przegrzania.

Jednak odprowadzenie ciepła z podzespołu to dopiero połowa sukcesu. Jeśli wszystkie podzespoły odprowadzają ciepło do niewielkiej przestrzeni, jak to jest w przypadku wnętrza obudowy komputera, temperatura otoczenia może szybko wzrosnąć. W razie braku prawidłowej wentylacji gorące powietrze może powodować przegrzewanie urządzenia, którego wydajność może ucierpieć z tego powodu.

Tu do gry wchodzi przepływ powietrza.

Znaczenie przepływu powietrza

Dobra obudowa komputera powinna uwzględniać przepływ powietrza, zapewniając optymalne rozmieszczenie wentylatorów lub umożliwiając osobie składającej komputer wybór opcji przepływu powietrza. Wiele obudów ma już zainstalowane wentylatory, ale nawet te bez wentylatorów mają miejsce do ich zamontowania – zazwyczaj z przodu, z tyłu lub w górnej części. Wentylatory komputerowe mogą znacząco różnić się kształtem i rozmiarem, od standardowych, 120-milimetrowych wentylatorów po bardziej zaawansowane konfiguracje o różnej wielkości, głębokości, poziomie hałasu oraz estetyce.

Chociaż wentylatory komputerowe służą do tego samego celu, różne wentylatory są przeznaczone dla różnych scenariuszy. Na przykład wentylatory wytwarzające ciśnienie statyczne są zaprojektowane tak, aby tłoczyć małe ilości powietrza na krótszych odległościach, np. poprzez radiator. Wentylatory zaprojektowane do większego przepływu są bardziej skoncentrowane na ilości tłoczonego powietrza.

Montując rozwiązanie dotyczące przepływu powietrza, warto pamiętać, że wentylatory komputerowe zasysają powietrze przez obudowę silnika, co oznacza, że wszelkie naklejki, przewody, oznakowania firmowe czy kratki ochronne będą się najprawdopodobniej znajdować na tylnym panelu wentylatora. Jest to strona, z której będzie wylatywać powietrze, należy więc pamiętać, aby odpowiednio zainstalować ten podzespół.

Silniki napędzające wentylatory komputerowe są zaprojektowane do działania z określoną prędkością obrotową po włączeniu zasilania. Wymuszanie zbyt szybkich obrotów wentylatora, włączonego lub nie, może potencjalnie spowodować uszkodzenie silnika.

Czyszcząc wentylatory, należy zachować ostrożność, zwłaszcza używając sprężonego powietrza. Aby uniknąć poddawania wentylatora zbędnym naprężeniom, trzeba przytrzymać łopatki w miejscu, aby się nie obracały podczas czyszczenia.

Nadmuch powietrza i kurz

Gdy wentylatory zaczynają zasysać więcej powietrza niż są w stanie tłoczyć, następuje zwiększenie ciśnienia w obudowie. Gdy wentylatory tłoczą więcej powietrza niż zasysają, w efekcie powstaje podciśnienie. Jeżeli w systemie będzie występować podciśnienie, dojdzie do zasysania powietrza przez niewielkie szczeliny i otwory wentylacyjne w obudowie. Może również dojść do zasysania kurzu znajdującego się w pobliżu, co oznacza konieczność częstszego czyszczenia dla zapewnienia optymalnej pracy komputera.

Konfiguracja zapewniająca większe ciśnienie pomaga usuwać pył, ponieważ powietrze będzie wytłaczane przez wszelkie szczeliny i otwory wentylacyjne w obudowie. Pył nadal może się przedostawać do obudowy wraz z powietrzem zasysanym przez wentylatory, ale właściwe rozmieszczenie filtrów może pomóc złagodzić ten problem. Nadciśnienie powietrza sprzyja zmniejszaniu ilości zanieczyszczeń, kierując je do obszarów z filtrami, gdzie mogą zostać usunięte, zanim dostaną się do komputera.

Idealny przepływ powietrza

Jednakże zbyt duże nadciśnienie może zmusić wentylatory do działania przeciwko sobie nawzajem, ponieważ tłoczą one powietrze do ograniczonej przestrzeni w obudowie. Idealna konfiguracja zapewnia równowagę z lekkim naciskiem na nadciśnienie, aby zapobiec gromadzeniu się zanieczyszczeń. Osoby składające komputery mogą poeksperymentować z nadciśnieniem i podciśnieniem, zmieniając rozmieszczenie, orientację i prędkości wentylatorów w obudowie, aby ustalić odpowiednie ustawienia przepływu powietrza dla danej konfiguracji sprzętowej.

Powietrze jest niewidoczne, ale można w prosty sposób zidentyfikować kierunek obracania się wentylatorów w obudowie, używając kadzidełka. Trzeba ostrożnie zbliżyć palące się kadzidełko do otworów ssących lub wylotowych i obserwować kierunek poruszania się dymu. Może to być przydatna pomoc wizualna, jednak trzeba uważać, żeby żaden popiół ani żar nie dostał się do obudowy.

Warto przyjrzeć się innym komputerom wykorzystującym daną obudowę, aby opracować idealną strategię przepływu powietrza. Społeczności internetowe stanowią doskonałe miejsce do zadawania pytań oraz wyszukiwania urządzeń wykorzystujących podobny osprzęt. Przestudiowanie tych komputerów oraz rozwiązań w zakresie przepływu powietrza może stanowić dobry punkt odniesienia dla własnej konfiguracji.

Inne kwestie dotyczące chłodzenia

Choć dobrze wdrożona konfiguracja wentylatora i właściwy układ chłodzenia w największym stopniu odpowiadają za zapewnienie odpowiedniej temperatury, na temperaturę komputera mogą wpływać też inne czynniki.

  • Rozmieszczenie sprzętu. Warto zastanowić się nad rozmieszczeniem sprzętu na płycie głównej. Na przykład umieszczenie dysku M.2 bezpośrednio pod GPU nie jest idealnym rozwiązaniem, ponieważ urządzenie pamięci masowej mogłoby się znaleźć bezpośrednio w strumieniu gorącego powietrza tłoczonego z GPU. Niektóre czynniki, takie jak rozmiar płyty głównej, mogą ograniczać dostępne opcje, ale składając komputer, warto uwzględnić aspekt skutecznego chłodzenia.
  • Rozmieszczenie przewodów. Odpowiednie rozmieszczenie przewodów, które pozwoli uniknąć niepotrzebnych zatorów, nie tylko poprawi estetykę komputera, ale może również poprawić przepływ powietrza. Sprawdza się to szczególnie w przypadku małych obudów, gdzie przestrzeń jest na wagę złota. Warto wykorzystać możliwości poprowadzenia przewodów w danej obudowie i uwzględnić możliwość zastosowania zasilacza modułowego, aby jeszcze bardziej zredukować plątaninę przewodów.
  • Czystość. Duże nagromadzenie kurzu może powodować problemy, w tym zatory uniemożliwiające wentylatorom pracę z największą wydajnością. Dobrze jest co kilka miesięcy otworzyć obudowę i ostrożnie wyczyścić wentylatory sprężonym powietrzem, a także wykorzystywać nadciśnienie powietrza w sposób opisany powyżej. Zawsze trzeba zapoznać się ze stosowną dokumentacją, aby dowiedzieć się, jak najlepiej otworzyć obudowę, jak prawidłowo czyścić komputer oraz czy nie spowoduje to naruszenia umowy gwarancyjnej.
  • Temperatura w pomieszczeniu. Nieustanne działanie klimatyzacji może nie być praktyczne, ale wyższa temperatura w pomieszczeniu może się przyczynić do przegrzewania komputera. Mieszkając w gorącym klimacie, trzeba o tym pamiętać przy wyborze rozwiązania w zakresie chłodzenia.

Utrzymywanie niskiej temperatury

Właściwe chłodzenie wymaga pewnej przezorności przy składaniu komputera, jednak nie musi być trudne, o ile przestrzega się powyższych wskazówek. Idealna konfiguracja chłodzenia pozwala na utrzymanie optymalnej temperatury każdego podzespołu i powinna stanowić dopełnienie konkretnej konfiguracji sprzętowej.

Staranne planowanie chłodzenia komputera to nie tylko dobra praktyka. Jest to również istotne dla uzyskania najlepszej wydajności składanego komputera i potencjalnie zwiększa żywotność jego podzespołów.

Informacje o produktach i wydajności

1

Cechy i zalety technologii Intel® zależą od konfiguracji systemu i mogą wymagać obsługującego je sprzętu, oprogramowania lub aktywacji usług. Wydajność może różnić się od podanej w zależności od konfiguracji systemu. Całkowite zabezpieczenie systemu komputerowego jest niemożliwe. Więcej informacji można uzyskać od sprzedawcy lub producenta systemu albo na stronie http://www.intel.pl.

2Firma Intel nie udziela żadnej wyrażonej wprost ani dorozumianej gwarancji, w tym — bez ograniczeń — dorozumianej gwarancji przydatności handlowej, przydatności do określonego celu i nienaruszenia praw ani żadnej gwarancji wynikającej z przebiegu działania, przebiegu transakcji handlowej lub zwyczajów handlowych.
3Intel, logo Intel i Core są znakami towarowymi firmy Intel Corporation lub jej spółek zależnych w Stanach Zjednoczonych i/lub innych krajach. Inne nazwy oraz marki mogą być przedmiotem praw ich właścicieli. ©️ Intel Corporation.
4

Zmiana częstotliwości zegara lub napięcia może spowodować uszkodzenie lub skrócenie czasu eksploatacji procesora i innych komponentów systemu, a także zmniejszyć stabilność i wydajność systemu. Gwarancje na produkty mogą nie mieć zastosowania, jeśli procesor będzie pracować w warunkach innych niż wymienione w specyfikacji. Dodatkowych informacji udzielają producenci systemu i komponentów.